نقدی بر افسون زدگی ورزش

امروزه افسون زدگی و خصیصه ی برکشیدن انسان ها به جایگاه اساطیر و خدایان تنها محدود به فضای سیاسی ایران نیست و به حوزه‌های بسیاری تعمیم یافته است. از جمله ی این بت سازی ها و رب النوع سازی ها را می‌توان در حوزه ی ورزش بلاخص ورزش پهلوانی و ملی نظیر کشتی یافت که موارد بسیاری در تاریخ معاصر ایران دارد و این روزها در جریان رقابت های المپیک و در گفتمان اصحاب رسانه از طریق نامگذاری های اساطیری موکد بر ارزشمندی اخلاقی و معنوی و شایستگی تام و مطلق شمولیت بیشتری یافته است. این گونه بذل و بخشش القاب و اسطوره سازی ها اگر چه در ابتدا در جهت برساختن شخصیت های الهام بخش و تقویت تعصب و روحیه ملی گرایی هدف گذاری شده است لیکن در ادامه مسیر فرد ملقب را ملزم به بازتولید خویش و پذیرفتن بار مسئولیت مضاعف اجتماعی نموده و امکان تجربه بلافصل او را با خود و جهان واقعی اش می‌گیرد. از طرف دیگر گفتمان اسطوره ساز که خود سازنده بت هاست ناگزیر است در زمان افول و فروریختن بت ها هر ناکامی ایشان را توجیه و شکست ها را به شدت نامنصفانه، ظالمانه، و از ناجوانمردی و عدم رعایت اصول ورزش پهلوانی توسط رقیب و یا ناداوری داوران و ناظرین تعبیر و تفسیر کند و همواره متمسک به تفاسیر غیر ورزشی جهت موجه سازی ضعف ها شود که این خود بشدت موجب مخدوش شدن امر قضاوت و منجر به کژتابی است. به عبارتی مغالطه بازی پهلوانی و ناپهلوانی و انواع فرضیه ها و توجیهاتی که پس از شکست ها توسط رسانه ها سر و شکل داده می شود از سویی خودفریبی و رفع مسئولیت ورزشکار است و از سویی جامعه ورزشی را نسبت به کشف خطاها و نواقص کور می‌سازد و منجر می‌شود نه تنها عیوب عیان نشود بلکه امر قضاوت و داوری و خرد جمعی فریفته و حتی منحرف به سوی انباشت خشم و کینه افکار عمومی نسبت به رقبا و دیگر ملیت ها گردد.بعنوان نمونه در مورد کشتی های اخیر المپیک و ناکامی کشتی گیران ایرانی در فینال ، یکی از نوجوانان در صفحه مجازی خود نوشته بود ای کاش یکی از موشک هایی که قرار است ایران به اسرائیل پرتاب کند اشتباهاً به فلان کشور اصابت کند تا انتقام اشک فلان کشتی گیر گرفته شود، البته که این واکنشی طنزآمیز است اما می‌توان از آن انباشت خشم را که رسانه به واسطه دفاع و توجیه کاذب از اسطوره در اذهان عموم می‌سازد کاملا دریافت کرد . لذا پاسخ واقع‌گرا و فرااحساساتی به این نوجوان این است که باید زیر آسمان وسیع جهان بسر برد و ضمن علاقه به ایران و ورزشکار ایرانی میبایست به تلاش و پشتکار همه ی انسان ها احترام گذاشت. قطره اشک هایی که بعد از شکست ریخته می شوند همان عرق هایی هستند که برای پیروزی ریخته نشدند و مقصر شکست ماییم نه رقیب و کشورهای رقیب. میدان جهانی چون المپیک، میدان رویارویی نوابغ ورزشی است، میدان رونمایی ماحصل تلاش و پشتکار ورزشکاران حرفه ای با اخلاق و بی اخلاق است،جاییست که ملاک قیاس یک انسان با انسان دیگر در قدرت و توانایی بی حد و مرز فیزیکی است و نه فضایل اخلاقی آنها. لذا این اسطوره سازی های سنتی در فرهنگ ایران که مبتنی بر اخلاق و مرام پهلوانی و پرداختن افراطی به وجه معصومیت و مظلومیت و صورت بندی احساساتی در قالب پوسیده است تنها رهزن ذهن و نوعی واقعیت گریزی و کودک انگاشتن مردم است که میبایست با تغییر این نگاه و فهم دقیق ورزش جهانی و المپیکی و ملزومات و گزاره ها ی ورود به آن، از فریب و افسون زدگی ذهن ورزشکار و مخاطبان ورزشی بشکل جدی پرهیز شود.