آئین گل مالی در مراسمات لرستان

عاشورای حسینی در لرستان؛ روایتی از غم، خاک و همدردی در لرستان، آیین‌های عزاداری حسینی تنها یک رسم مذهبی نیست، بلکه بخشی از هویت فرهنگی مردم این دیار است. مردمانی که وقتی داغ بر دل دارند، به خاک و گل پناه می‌برند؛ نه برای نمایش، بلکه برای فروتنی، همدردی و فریاد بی‌کلام در برابر رنج.

عاشورای حسینی در لرستان؛ روایتی از غم، خاک و همدردی
در لرستان، آیین‌های عزاداری حسینی تنها یک رسم مذهبی نیست، بلکه بخشی از هویت فرهنگی مردم این دیار است. مردمانی که وقتی داغ بر دل دارند، به خاک و گل پناه می‌برند؛ نه برای نمایش، بلکه برای فروتنی، همدردی و فریاد بی‌کلام در برابر رنج.

گل‌مالی، آیینی است ریشه‌دار که در صبح عاشورا برگزار می‌شود. از ساعات نخستین روز دهم محرم، مردم در دسته‌ها و هیئت‌های عزاداری به میادین اصلی شهر یا حسینیه‌ها می‌آیند. خاک نرم و پاکی که از قبل آماده شده، با آب چشمه یا قنات‌ و گاهی بیشتر حتی با گلاب ترکیب می‌شود تا گِل حاصل، نه‌تنها نشانی از اندوه، که نمادی از خاک‌ساری و فروتنی در برابر مصیبت کربلا باشد.

مردان و گاه حتی نوجوانان، گِل را به نشانه عزاداری به سر و صورت و لباس‌های خود می‌زنندو در کنار آتشی که از قبل با هیزم آماده روشن شده ایستاده تا خشک شوندو صحنه‌هایی شکل می‌گیرد که کمتر در جای دیگر می‌توان دید؛ انسان‌هایی که در آغوش خاک، فریاد «یا حسین» سر می‌دهند. این لحظات، اوج همدلی و همدردی با اهل بیت (ع) است؛ تجسم حزن، اندوه، و غربتی که قرن‌هاست بر دل‌ها مانده.

اما ماجرای گِل، فقط محدود به عاشورا نیست. در فرهنگ مردم لرستان، استفاده از گل در سوگواری‌ها، حتی در فقدان عزیزان، قدمتی دیرینه دارد. وقتی خانواده‌ای داغدار می‌شود، خویشاوندان و آشنایان برای همدردی، گل بر سر و صورت می‌زنند. این کار نوعی اعلام مشارکت در غم و نشانه‌ی پیوند عمیق احساسی در جامعه‌ای است که هنوز به سنت‌ها و انسانیت، وفادار مانده.

قوم لر، با آن پیشینه‌ی پرافتخار فرهنگی و مذهبی، هنوز هم عاشورا را نه تنها به عنوان یک واقعه‌ی تاریخی، بلکه به‌مثابه یک آیین زنده‌ و جاری در زندگی امروز خود گرامی می‌دارد. آیین‌هایی چون گل‌مالی، چهل منبر، نوحه‌خوانی سنتی و سینه‌زنی، تنها اشک نیستند؛ روایت یک ایمان‌اند، یک پیوند عمیق با مظلومیت، با انسانیت، با کربلا.
✍️الهه رشنو
@andishezagros